Hoe verloopt een WCAG-onderzoek?
Je wilt weten hoe toegankelijk jouw website, webshop of webapplicatie is. Maar hoe verloopt een WCAG-onderzoek precies? Welke pagina’s worden bekeken, wat wordt er getest en wat ontvang je na afloop?
Een WCAG-onderzoek is meer dan een automatische scan van enkele pagina’s. Eerst wordt bepaald welke onderdelen bij het onderzoek horen. Daarna wordt de website verkend en wordt een goede selectie van pagina’s gemaakt. Vervolgens worden deze pagina’s en belangrijke gebruikersprocessen zorgvuldig onderzocht. Tot slot worden de resultaten vastgelegd in een rapport.
In dit artikel lees je wat er voor, tijdens en na een WCAG-onderzoek gebeurt.
In het kort
Een volledig WCAG-onderzoek verloopt volgens de onderzoeksmethode WCAG-EM. Deze methode bestaat uit vijf stappen:
- bepalen welke onderdelen bij het onderzoek horen;
- de website en belangrijke functies verkennen;
- een representatieve steekproef samenstellen;
- de gekozen pagina’s en processen onderzoeken;
- de resultaten vastleggen in een rapport.
Na het onderzoek kan jouw organisatie de gevonden problemen oplossen. Daarna kan een hercontrole plaatsvinden om te beoordelen of de verbeteringen goed zijn uitgevoerd.
Wat is een WCAG-onderzoek?
Een WCAG-onderzoek wordt doorgaans uitgevoerd door iemand die kennis heeft van de WCAG richtlijnen. Deze kun je vinden op de website van WC3. Een WCAG-onderzoek brengt in beeld hoe toegankelijk een website, webshop of webapplicatie is. Daarbij wordt onderzocht of mensen met een beperking de digitale omgeving goed kunnen waarnemen, begrijpen en bedienen.
Het onderzoek is gebaseerd op de Web Content Accessibility Guidelines, meestal afgekort tot WCAG. Deze internationale richtlijnen zijn opgebouwd rond vier principes. Informatie moet waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust zijn.
Dat betekent bijvoorbeeld dat afbeeldingen een passende tekst nodig kunnen hebben, dat knoppen met het toetsenbord bedienbaar moeten zijn en dat formulieren duidelijke instructies en foutmeldingen moeten geven. Daarnaast moet de technische code goed samenwerken met browsers en hulpsoftware, zoals een schermlezer.
Vooraf bespreken we de opdracht
Voordat het onderzoek begint, wordt besproken welke digitale omgeving onderzocht moet worden. Meestal gaat het om een website of webshop, maar soms horen daar ook subdomeinen, documenten of afgeschermde onderdelen bij.
Daarnaast kijken we naar belangrijke taken die bezoekers op de website uitvoeren. Denk aan een contactformulier invullen, een account aanmaken, een afspraak plannen of een bestelling afronden. Juist deze processen zijn belangrijk, omdat bezoekers meerdere stappen moeten kunnen doorlopen.
Sommige onderdelen zijn alleen bereikbaar na het inloggen. In dat geval zijn inloggegevens of een testaccount nodig. Door deze informatie vooraf te verzamelen, kan het onderzoek zonder onnodige vertraging beginnen.
1. Bepalen wat binnen het onderzoek valt
Een WCAG-onderzoek begint met het bepalen van de scope. Hierin leggen we vast welke onderdelen wel en niet worden onderzocht. Meestal is het hoofddomein het uitgangspunt.
Ook andere omgevingen kunnen meetellen
Staat een webshop op www.voorbeeld.nl, maar loggen klanten in via mijn.voorbeeld.nl? Dan kan ook dit subdomein binnen de scope vallen, bijvoorbeeld wanneer het dezelfde afzender en vormgeving heeft.
Ook een externe betaalomgeving kan worden meegenomen als deze nodig is om een bestelling af te ronden.
Onderdelen buiten de scope
Een losstaand platform van een andere aanbieder valt vaak buiten het onderzoek. Denk aan een extern leerplatform met een eigen naam, ontwerp en beheer.
Vooraf leggen we de scope, WCAG-versie en het onderzoeksniveau duidelijk vast.
Zo bepaal je wat binnen de scope valt:
2. De website verkennen
Nadat de scope is bepaald, verkent de onderzoeker de website. Daarbij wordt bekeken welke soorten pagina’s, inhoud en functies aanwezig zijn.
Denk aan een homepage, productpagina, contactformulier, video, tabel of download. Ook belangrijke taken worden in kaart gebracht, zoals zoeken, inloggen, een afspraak maken of een bestelling afronden.
Daarnaast wordt gekeken naar interactieve onderdelen, zoals een uitklapmenu, pop-upvenster of dynamisch formulier. Deze informatie is nodig om te bepalen welke controles moeten worden uitgevoerd.
Tijdens deze verkenning worden ook geschikte pagina’s en processen voor de steekproef gevonden.
3. Een representatieve steekproef maken
Bij grotere websites worden niet alle pagina’s onderzocht. Veel pagina’s gebruiken namelijk dezelfde opbouw en techniek. Daarom stelt de onderzoeker een representatieve steekproef samen.
Deze steekproef bevat verschillende soorten pagina’s en functies, zoals de homepage, een contactpagina, een zoekresultatenpagina, formulieren, video’s of PDF-documenten.
Een gemiddelde steekproef bestaat vaak uit ongeveer 12 tot 15 pagina’s. De precieze omvang hangt af van de website. Een webshop met meerdere formulieren en een bestelproces vraagt bijvoorbeeld om een andere selectie dan een eenvoudige informatieve website.
Ook volledige gebruikersprocessen worden meegenomen. Tot slot controleert de onderzoeker enkele extra pagina’s. Blijkt daar nieuwe inhoud of techniek op te staan, dan kan de steekproef worden uitgebreid.
4. De pagina’s en processen onderzoeken
De pagina’s en processen uit de steekproef worden getoetst aan de succescriteria van WCAG 2.2, niveau A en AA.
Per criterium beoordeelt de onderzoeker of het van toepassing is en of de website eraan voldoet. Daarbij wordt onder andere gekeken naar inhoud, techniek, toetsenbordbediening en de werking met hulpsoftware.
Een groot deel van het onderzoek gebeurt handmatig. Automatische hulpmiddelen kunnen bepaalde problemen vinden, zoals fouten in kleurcontrast of code, maar geven geen volledig beeld.
De uitkomst wordt per succescriterium vastgelegd: voldoet, voldoet niet of is niet van toepassing.
5. De resultaten vastleggen
Tijdens het onderzoek worden de bevindingen vastgelegd. Na afloop worden deze verwerkt in een onderzoeksrapport.
Het rapport beschrijft onder andere de scope, steekproef, gebruikte WCAG-versie, onderzoeksdatum en testmiddelen. Vervolgens staat per succescriterium vermeld of de website voldoet, niet voldoet of dat het criterium niet van toepassing is.
Bij een gevonden probleem leggen we concreet uit waar het voorkomt, waarom het een belemmering vormt en hoe het mogelijk kan worden opgelost.
Met deze informatie kunnen redacteuren, ontwerpers en ontwikkelaars gericht aan de slag. Redactionele problemen kunnen vaak door een contentbeheerder worden opgelost. Voor technische problemen is meestal een webbouwer of ontwikkelaar nodig.
Wat moet je als opdrachtgever aanleveren?
Voor de start ontvangen we de URL van de website en informatie over belangrijke onderdelen, zoals subdomeinen, inlogomgevingen en externe processen.
Zijn onderdelen alleen na het inloggen bereikbaar? Dan zijn ook inloggegevens of een testaccount nodig. Daarnaast helpt het als er een technisch of inhoudelijk contactpersoon beschikbaar is voor vragen.
Met deze informatie kan het onderzoek goed worden voorbereid en zonder onnodige vertraging beginnen.
Wat gebeurt er na het onderzoek?
Na het onderzoek ontvang je het rapport. Daarmee kunnen de gevonden problemen worden opgelost. Het is verstandig om eerst de problemen aan te pakken die bezoekers volledig tegenhouden.
Redactionele verbeteringen kunnen meestal door een contentbeheerder worden uitgevoerd. Voor technische problemen is vaak een webbouwer of ontwikkelaar nodig.
Na de verbeteringen kan Normeris een hercontrole uitvoeren. We beoordelen dan opnieuw de onderdelen die eerder niet voldeden. Daarna worden de resultaten bijgewerkt. Het aangepaste rapport kan worden gebruikt als onderbouwing voor een toegankelijkheidsverklaring.
Hoe lang duurt een WCAG-onderzoek?
Voor een gemiddelde website met 12 tot 15 pagina’s is de totale doorlooptijd vaak één tot drie weken.
De benodigde tijd hangt af van de omvang en complexiteit van de website. Formulieren, documenten, inlogomgevingen en interactieve functies kunnen het onderzoek uitgebreider maken.
Vooraf bekijkt Normeris daarom de website en de scope. Daarna ontvang je een inschatting van de planning en opleverdatum.
Toegankelijkheid blijft aandacht vragen
Een WCAG-onderzoek is een momentopname. Websites veranderen voortdurend door nieuwe pagina’s, aangepaste formulieren, updates en nieuwe functies.
Daardoor kunnen ook nieuwe toegankelijkheidsproblemen ontstaan. Het is daarom belangrijk om toegankelijkheid mee te nemen bij ontwerp, ontwikkeling en contentbeheer.
Na grote wijzigingen kan een nieuw onderzoek of een gerichte controle nodig zijn. Zo blijft de website ook op langere termijn goed bruikbaar.
Van inzicht naar verbetering
Een WCAG-onderzoek laat zien wat goed gaat en waar bezoekers problemen kunnen ervaren. Het rapport geeft redacteuren, ontwerpers en ontwikkelaars duidelijke aanknopingspunten om de website te verbeteren.
Wil je weten hoe toegankelijk jouw digitale omgeving is? Bekijk dan het WCAG-onderzoek van Normeris.
